Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie

Menu

Newsletter

Najnowsze wydarzenia bezpośrednio na e-mail?
Zapisz swój adres na listę naszego Newslettera.

zapisz adresusuń adres

Tlen

Autor: Iwan Wyrypajew
Tłumaczenie: Agnieszka Lubomira Piotrowska
Reżyseria: Paweł Niczewski
Scenografia i kostiumy: Wanda Kowalska
Ruch sceniczny: Arkadiusz Buszko
Obsada: Krzysztof Czeczot, Iza Kała, Paweł Baska, Konrad Cwajda, Tomasz Kubik
Premiera: 12 marca 2004, Piwnica przy Krypcie

Iwan Wyrypajew (rocznik 1974) - rosyjski aktor, reżyser i dramatopisarz. Autor sztuk Sny, Miasto gdzie ja, Walentynki i wreszcie Tlen. Ukończył Wydział Aktorski Akademii Teatralnej w Irkucku, był aktorem teatru w Magadanie oraz Teatru Dramatu i Komedii na Kamczatce. Studiował reżyserię w Wyższej Szkole Teatralnej im. Szczukina w Moskwie. W 1998 roku założył w Irkucku teatr studyjny Przestrzeń Gry. Od roku 2001 pracuje w moskiewskim Teatr.doc. Gościł wraz z zespołem na festiwalach teatralnych w Austrii, Francji i Polsce. Międzynarodowy rozgłos przyniósł mu dramat Sny, wystawiany m.in. przez Declana Donellana w ramach Tygodnia Dramaturgii Rosyjskiej w Royal Court Theatre w Londynie. Natomiast irkuckie władze oskarżyły autora o demoralizację, bluźnierstwo i zgubny wpływ na młodzież, a poprzez różne działania administracyjne spowodowały, iż Teatr Przestrzeń Gry zawiesił działalność. Sny poruszają bolesną dla Rosjan tematykę degeneracji społeczeństwa i nasilającej się plagi narkomanii.

Tlen, ostatnia sztuka Wyrypajewa, jest protestem przeciwko ordynarności, martwocie i stęchliznie codziennego życia. Wyrypajew jest jednym z najbardziej znanych i najlepiej sprzedających się za granicą młodych dramaturgów rosyjskich. Okrzyknięty został przez krytykę liderem całego pokolenia. Taka rola chyba odpowiada autorowi Tlenu znanemu również z tego, że chętnie udziela mediom ostrych, programowych wywiadów. Jest zwolennikiem sztuki zaangażowanej: nowy dramat powinien mówić nie o wiecznych tematach, ale o sprawach związanych z naszym dniem dzisiejszym. Jeżeli ma miejsce wojna w Iraku, to jest to taki sam atrybut naszych czasów, jak dżuma w okresie Szekspira.

Z RECENZJI:

Ewa Obrębowska-Piasecka, Gazeta Wyborcza:

"Tlen" Iwana Wyrypajewa to jedna z najważniejszych "młodych" sztuk. Wpadają na to kolejni reżyserzy. "Tlen" ze Szczecina to jeden z najważniejszych "młodych" spektakli. Dlaczego?

Przede wszystkim dlatego, że reżyser - Paweł Niczewski - nie wpadał na "pomysły". Wystawił tę sztukę tak, jak ją Wyrypajew napisał - i w teatrze zabrzmiała prawda. Znalazł muzyków, którzy nadali tej prawdzie rytm. Znalazł aktorów gotowych ją wyrazić bez udawania, że są kimś innym niż dwójką aktorów.

Na pierwszy rzut oka ten spektakl wydaje się być rockowym, punkowym, hiphopowym koncertem, ale tak nie jest - on tylko gra koncert. Na drugi rzut oka ten spektakl wydaje się być psychodramą, ale tak nie jest - on tylko gra psychodramę. Na trzeci rzut oka ten spektakl wydaje się być rachunkiem sumienia, ale tak nie jest - on tylko gra rachunek sumienia.

(...) Prawda w teatrze domaga się formy. Wyrypajew zamknął ją w słowach. Niczewskiemu, jego aktorom, jego muzykom udało się dla tych słów znaleźć wiarygodny ton. Taki, który prowadzi z zadymionego klubu przed ołtarz: niezależnie od tego, czy spektakl grany jest w zadymionym klubie, czy kościele. To się może zdarzyć tylko w teatrze.

Jedyną "maltańską" nagrodę przyznawaną przez dziennikarzy "Gazety Wyborczej" (Offeusz 2004) otrzymuje właśnie Piwnica Przy Krypcie z Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie.

Ten spektakl wciska w fotel. Oby tylko nie był zbyt wygodny, bo wtedy nie za mocno zaboli... A ten ma w założeniu sprawić widzowi ból, wywołać w nim dreszcze, zmusić do zastanowienia się nie tylko nad losem Saszy i Saszy, o których opowiada, tylko nad samym sobą.

Stefan Drajewski, Głos Wielkopolski:

Spektakl przygotowany przez aktorów i muzyków skupionych w teatrze Piwnica przy Krypcie Zamku Książąt w Szczecinie w zasadzie jest koncertem. Koncertem szczególnym: chłopak ma momentami skłonności ku zachowaniom bliskim hip-hopowcom, dziewczyna przypomina raczej wokalistki punkowe. Ale to nie wszystkie środki. Nad całością unosi się duch ostrego rocka i ,,slam poetry'', czyli wygłaszaniu tekstów poetyckich na tle ostrej, wręcz agresywnej muzyki. Bohaterowie obywają się na scenie bez dekoracji, bez rekwizytów: są ,,nadzy'', nie mają się za co schować. Pozostaje muzyka, bezpośredni kontakt z publicznością i tekst.

Tekst Iwana Wyrypajewa jest ostry. Ten modny obecnie dramaturg rosyjski nie kopiuje ,,nowych brutalistów'' z Zachodu. Ale, proponuje swój rodzimy brutalizm. Kojarzy go dodatkowo z Biblią, która dla wielu powinna być źródłem życiowych wskazówek. Wyrypajew pokazuje beznadzieję współczesnej Rosji i młodych Rosjan. Obserwacje i diagnozy Wyrypajewa nie ograniczają się jednak tylko do jego kraju rodzinnego. Wystarczy się rozejrzeć dookoła, by zobaczyć podobne historie. ,,Tlen'' Wyrypajewa w interpretacji szczecińskich artystów przeraża i poraża.

Nagrody i wyróżnienia:
GRAND PRIX na V Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Niezależnych w Ostrowie Wlkp.
OFFEUSZ na XIV. Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Malta 2004 w Poznaniu