Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie

Menu

Tatarzy polscy. Historia i kultura Tatarów w Polsce.

Wystawa w ramach której przypomniano tradycje, obyczaje, kulturę i sztukę oraz problemy tożsamościowe a także wykształcenie swoistej ‘mitologii militarnej'; wskazującej na zasługi ludności pochodzenia tatarskiego we wszelkich wojnach, w jakich uczestniczyła Polska. Tatarzy to jedna z najmniejszych, najmniej zbadanych i dostępnych mniejszości etnicznych, zamieszkałych w Polsce od ponad 600. lat. Ich sztuka, zawdzięcza swe oblicze niezwykłej mieszance kultur nadwołżańskich Bułgarów, Złotej Ordy i późniejszych chanatów. Na wystawie pokazano m.in. proporzec tatarski zdobyty w bitwie pod Wiedniem; tłok pieczętny Józefa Bielaka, generała majora wojsk litewskich a zarazem pułkownika pułku tatarskiego Przedniej Straży WXL., jedyną zachowaną w Europie szablę z sygnaturą sułtana tatarskiego Hajji Giraya, panującego w latach 1683 - 1684, monety tatarskie oraz dywany modlitewne sprowadzane z Bliskiego Wschodu. Można było także zobaczyć teksty koraniczne (muhiry); księgi pisane alfabetem arabskim ale w języku białoruskim lub polskim (kitary i chamiały - modlitewniki); Koran w języku polskim Jana Murzy Tarak Buczackiego wydany w Warszawie w 1858r.; wydawnictwa Tatarów polskich z lat międzywojennych XX w., w tym „Rocznik Tatarski", „Życie Tatarskie" i „Przegląd Islamski" oraz publikacje późniejsze, powojenne. Na wystawie znalazły się również elementy umundurowania Tatarskiego Pułku Ułanów im. Mustafy Achmatowicza z wojny lat 1919-1920 oraz Szwadronu Tatarskiego 13 Pułku Ułanów Wileńskich z półksiężycem i gwiazdką na proporczyku kołnierza, w której to jednostce odbywali w latach 1936-1939 służbę wojskową wszyscy poborowi Tatarzy. Ponadto prezentowany był duży wybór prac ze sfery ikonografii; rysunek, grafika i malarstwo, oddające wizję dnia codziennego i obyczajów mniejszości tatarskiej w Polsce, m.in.: A. Orłowskiego, J. Suchodolskiego, M. Gierymskiego, A. Grottgera, J. Kossaka, W. Pawliszaka, S. Szygella, St. Kaczor-Batowskego oraz makaty, poduszki, stroje i przedmioty codziennego użytku. Istotnym elementem projektu był katalog, do którego teksty napisali publicyści i pracownicy naukowi z wyższych uczelni w Polsce i w Niemczech; zrealizowany do wystawy film „Tatarskie ślady" oraz wykłady dr A. Miśkiewicza z Uniwersytetu w Białymstoku - konsultanta merytorycznego wystawy, Tatara z pochodzenia - poświęcone historii i kulturze Tatarów polskich.

Organizując wystawę, nawiązaliśmy współpracę ze Związkiem Tatarów RP oraz wybitnymi przedstawicielami tej grupy, m.in. z Maciejem Konopackim z Sopotu, niestrudzonym orędownikiem tradycji i historii tatarskiej, propagatorem idei międzyreligijnego i międzyludzkiego pojednania, uhonorowanym w 2009 roku przez Radę Wspólną Katolików i Muzułmanów tytułem Człowieka Dialogu.

Na wystawie pokazano eksponaty m.in. ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Okręgowego w Tarnowie, Muzeum Historycznego, Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Wojska w Białymstoku, Muzeum-Zamku w Łańcucie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Ziemi Sokólskiej, Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu, Muzeum Miasta Gdyni, Archiwum Państwowego w Białymstoku oraz Biblioteki Kórnickiej PAN i Biblioteki Gdańskiej PAN.

zamekyoutube_600

Produkcja filmu towarzyszyła wystawie "Tatarzy polscy. Historia i kultura Tatarów w Polsce."

mkidnlogo_01

zachod

Kurator wystawy: Barbara Igielska, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie

Wystawa trwała od 18.12.2008 do 22.03.2009