Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie

Menu

Gabinet Lubinusa

Sala Księcia Jana Fryderyka (I p, wejście B z Dużego Dziedzińca)

Gabinet Lubinusa

W początkach XVII wieku Eilhard Lubinus, na zlecenie księcia Filipa II, przez wiele lat prowadził szczegółowe badania i prace, dzięki którym odkrywać dziś możemy dzieje dawnego Pomorza. Stworzył Wielką Mapę Księstwa Pomorskiego, której wyjątkowo cenny egzemplarz nabyty przez Zamek Książąt Pomorskich stał się impulsem do utworzenia ekspozycji poświęconej dziełom i życiu jej twórcy. Wystawa przybliża nie tylko historię powstania mapy uznawanej za jedno z najwybitniejszych osiągnięć kartograficznych XVII wieku, ale pokazuje również, jak wyglądała praca kartografa w ówczesnej Europie.

 

lubinus_600

W skład ekspozycji wchodzą wyjątkowe zabytki europejskiej kartografii, których autorem był Lubinus -

Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego (unikatowe tłoczenie z 1758 roku), jej dwa atlasowe wydania (po 1630 roku i z 1638 roku) oraz Mapa Księstwa Rugijskiego (wydana między 1633 a 1640 rokiem), a także unikatowy egzemplarz Kosmografii Sebastiana Münstera (wydanie z 1567 roku). W Gabinecie znajdują się ponadto instrumenty pomiarowe i astronomiczne ze zbiorów Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie oraz model siedemnastowiecznej fregaty użyczony przez Muzeum w Wolgaście.

eilhard_lubinus

Eilhard Lubinus (naprawdę nazywał się Eilert Lübben) urodził się w rodzinie pastora  luterańskiego 23 marca 1565 r. w Westerstede koło Oldenburga. Choć był przede wszystkim zasłużonym matematykiem oraz geografem, pozostawił po sobie ślad także w dziedzinie poezji i teologii. Najbardziej znany jest jako twórca dwóch imponujących map - Mapy Księstwa Rugijskiego oraz późniejszej Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego, którą przywykło się określać mianem Mapy Lubinusa. Jego dzieła doczekały się wielu wydań i stanowiły podstawę, na której opierało się w swoich późniejszych pracach kilka pokoleń kartografów. Na uwagę zasługuje fakt, że przy dokonywaniu szczegółowych pomiarów Lubinus posługiwał się bardzo prostym instrumentarium. Zmarł 2 czerwca 1621 r. w Rostocku. Został pochowany w tamtejszym kościele św. Jakuba.

Zapraszamy do obejrzenia filmu poświęconego Mapie Lubinusa:

 

E. Lubinusa krótki opis Pomorza i z nim związanych, godnych pamięci spraw

fragment w tłumaczeniu Małgorzaty Cieśluk:

(pełny tekst dostępny jest na ekspozycji)

Swewowie, mieszkający niegdyś nad Morzem Swewskim, nadali nazwę „Pomerania" w taki sposób, jakbyś mówił Pomeer - „przy morzu", albo Pomercze, jak określają je inne ludy w języku słowiańskim, co oznacza to samo. Mapa ta pokazuje, że Pomorze rozciąga się wzdłuż brzegów Morza Bałtyckiego i Wendyjskiego, które nazywane jest również Wschodnim. Wygięte na kształt łuku, tworzy pas długi na więcej niż 60 mil. Naprzeciw niego zaś, za morzem, leżą królestwa Danii i Szwecji. Z drugiej strony natomiast kraj ten otoczony jest przez królestwo Polski i elektorat Brandenburski: od zachodu zamknięty księstwem Meklemburgii, od wschodu księstwem Prus. W wielkim błędzie więc tkwią owi geografowie, którzy przyłączali do Pomorza wszystkie ziemie leżące między Prusami i Holsztynem, bądź też samo Pomorze dodawali do marchii lub do Polski, podczas gdy jest ono państwem zależnym tylko od świętego cesarstwa od niemal już 450 lat. Było ono niegdyś o wiele dłuższe i szersze: na wschodzie bowiem sięgało do okolic Wisły i mieściło w swoich granicach zarówno miasto Gdańsk, jak i klasztor w Oliwie, ufundowany przez Książąt Pomorskich. Od południa obejmowało Marchię Wkrzańską i Nową Marchię, prowincje, które osiągają wielkość około 34 mil. Od zachodu natomiast należał do niego cały teren aż do rzeki Warnow, która oblewa Rostock.

 

kurator: Jolanta Rybkiewicz

konsultacja naukowa: dr Radosław Skrycki

nadzór konserwatorski: Mirosława Koutny-Giedrys, Barbara Górczewska

Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie zaprasza również do korzystania z interaktywnej animowanej wersji Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego udostępnionej w ramach ekspozycji stałej Gabinet Lubinusa.

W 2011 do zbiorów Zamku zakupiono unikatową „Wielką Mapę Księstwa Pomorskiego" opracowaną w latach 1610-1618 przez uczonego i badacza Eilharda Lubinusa na zlecenie księcia szczecińskiego Filipa II. To wyjątkowe, efektowne i wysokiej klasy dzieło, uważane jest przez znawców za jeden z najbardziej okazałych zabytków kartograficznych ówczesnej Europy. Wykonane z imponującą pieczołowitością w dużym jak na tamte czasy formacie (125 x 221 cm), przez stulecia stanowiło trudny do naśladowania wzór. W czerwcu 2012 mapa wraz z zespołem XVII-wiecznych zabytków kartograficznych została udostępniona zwiedzającym w ramach ekspozycji stałej Gabinet Lubinusa. Obecnie Gabinet rozbudowano o nowy element wystawienniczy - interaktywną animowaną wersję mapy, umożliwiającą współczesnemu odbiorcy podróż po książęcym Pomorzu. Czy książęta pomorscy brali udział w bitwie pod Grunwaldem? Który z książąt pomorskich był pretendentem do tronu polskiego? Kiedy i dlaczego nastąpił zmierzch księstwa? Odpowiedzi na wszystkie nurtujące pytania, odnajdą Państwo wędrując po animowanej ścieżce narracyjnej, gdzie wszystkie informacje uporządkowano chronologicznie tworząc szeroką panoramę dziejów książęcego Pomorza.

Animację przystosowano dla osób z niepełnosprawnością słuchową (poprzez zastosowanie pętli indukcyjnej). Wersje językowe: polska, niemiecka i angielska.


Zespół w składzie:

Realizacja animacji: Fluffy Crabs
Scenariusz, reżyseria, produkcja: Arkadiusz Piętak
Scenariusz, animacje, montaż: Radosław Nagay
Rysunki, scenariusz: Marta Garbaczewska
Oprogramowanie, konsultacje techniczne: Marcin Piątkowski
Udźwiękowienie: Studio Elvis van Tomato
Autorka koncepcji, koordynatorka projektu: Renata Zdero
Współpraca merytoryczna: Jolanta Rybkiewicz
Konsultacja naukowa: dr Paweł Gut Konsultacja techniczna: Paweł Komar
Autor tekstów narracyjnych: Przemysław Głowa
Redaktorka tekstów narracyjnych: Małgorzata Maj
Tłumaczenie na język angielski: Agata Wójcicka
Tłumaczenie na język niemiecki: Stanisław Gomółka
Dodatkowy materiał ikonograficzny (źródła i autorzy fotografii):
Barth, Vineta - Museum, Barth
Berlin, Staatliche Museen, Kunstgewerbemuseum, Fotostudio Bartsch
Gdańsk, Muzeum Narodowe w Gdańsku
Greifswald, Landesarchiv, Greifswald
Kraków, Królewska Katedra na Wawelu, Stanisław Michta
Kraków, Zamek Królewski na Wawelu, Łukasz Schuster
Nürnberg, Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg
Słupsk, Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, Zbigniew Suliga
Szczecin, Archiwum Państwowe w Szczecinie
Szczecin, Muzeum Narodowe w Szczecinie
Szczecin, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Grzegorz Solecki
Tarnów, Miejska Biblioteka Publiczna w Tarnowie
Warszawa, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie
Warszawa, Muzeum Narodowe w Warszawie
Wien, Kunsthistorisches Museum, Wien





Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Dofinansowano ze środków finansowych Województwa Zachodniopomorskiego



Galeria: