Zamek przetłumaczył kronikę Wedla!

Zamek przetłumaczył kronikę Wedla!

„Kronika domowa Joachima von Wedla, pana na zamku w Krępcewie i dziedzica Morzycy” jest jednym z pomników historiografii pomorskiej czasów nowożytnych. Jego polski przekład to kolejny hit wydawniczy Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie poszerzający wiedzę o historii regionu. W środę 7 stycznia 2026 roku odbyła się premiera publikacji.

– Wcześniej oddaliśmy do rąk czytelników kronikę Paula Friedeborna. Dziś prezentujemy kronikę Wedla. Zamek jako instytucja świadomie bierze na siebie rolę wydawcy takich dzieł, traktując to jako część swojej odpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe regionu – mówiła Barbara Igielska, Dyrektor Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie podczas premiery publikacji. – Wydając i promując kroniki, a także liczne inne publikacje poświęcone Gryfitom i Księstwu Pomorskiemu, Zamek chroni przeszłość, ale także aktywnie ją ożywia. Pozwala na nowo usłyszeć głosy dawnych świadków historii i lepiej zrozumieć pomorską tożsamość.

Obecny na premierze Poseł Jarosław Rzepa w imieniu Zachodniopomorskich Parlamentarzystów dziękował Dyrektor Igielskiej za upowszechnianie historii regionu i pogratulował kolejnego sukcesu wydawniczego. W spotkaniu uczestniczyli także m.in. Wicemarszałek Województwa Zachodniopomorskiego Anna Bańkowska, Przewodnicząca Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego Teresa Kalina, Przewodniczący Rady Miasta Szczecina Paweł Bartnik oraz Dyrektor Instytutu Historycznego US Prof. Agnieszka Szudarek, także znani historycy (m.in. Prof. Kazimierz Kozłowski i Prof. Edward Rymar) oraz licznie zgromadzeni miłośnicy historii regionu. Mieli okazję wysłuchać fragmentów publikacji czytanych przez Adama Zycha, aktora Teatru Polskiego w Szczecinie, a także rozmowy z badaczami, którzy pracowali nad przekładem dzieła Wedla.

Nad polskim przekładem na zlecenie Zamku pracował zespół pod kierunkiem prof. Pawła Guta, który jest także autorem wstępu i redaktorem naukowym kroniki. Autorami przekładu z języka niemieckiego (górnoniemiecki przełomu XVI i XVII wieku) są: prof. Agnieszka Gut (tom I), Jerzy Grzelak (tom II) i dr Michał Gierke (tom III), z języka łacińskiego – dr Małgorzata Cieśluk .

Joachim von Wedel (1552-1609), dobrze wykształcony reprezentant szlachty – elity stanowego społeczeństwa pomorskiego – opisuje wydarzenia z lat 1500-1606, z czasów świetności Księstwa Pomorskiego. Jego obszerne dzieło literackie (z opracowaniem naukowym wydane przez Zamek w trzech tomach) daje wgląd w znany autorowi świat – rod Wedlów, dwór Gryfitów, Księstwo Pomorskie i jego sąsiadów oraz Europę – m.in. dzieje polityczne, rywalizacje monarchów, działalność reformatorów. W wedlowskim silva rerum znalazły się także ówczesne ciekawostki – odkrycia geograficzne, zjawiska astronomiczne, nowa rachuba czasu (wprowadzenie kalendarza gregoriańskiego) czy wydarzenia nadzwyczajne (np. przerażające komety, krwiste znaki z nieba, dziwne porody, działania czarów), choroby i katastrofy naturalne. Podobnie jak wydana przez Zamek w 2022 roku kronika Paula Friedeborna „Historyczny opis miasta Szczecina”, dzieło Joachima von Wedla jest cennym źródłem informacji o dziejach Pomorza. Pozwala zajrzeć na dwór dynastii Gryfitów, poczynając od panowania Bogusława X i narodziny Barnima IX Starego, po śmierć i pogrzeb Bogusława XIII oraz podział spadku pomiędzy jego synów.

Autor kroniki, blisko związany z dworem książęcym, aktywnie działał na arenie stanowej i życia dworskiego. Był m.in. reprezentantem szlacheckich stanów ziemi pyrzyckiej na pomorskich sejmikach krajowych, radcą ziemskim w komisji uzdrawiającej finanse dworu, członkiem komisji odzyskującej książęcy majątek oraz komisji wizytującej Sąd Nadworny w Szczecinie. Uczestniczył w świcie podczas podróży książęcych. Był również delegatem stanów podczas uroczystości pogrzebowych książąt pomorskich: Jana Fryderyka (1600), Barnima XII (1603), Kazimierza IX (1605) i Bogusława XIII (1606).

W swojej kronice Wedel przedstawia sprawy rodu panującego, m.in. układy o dziedziczeniu, zarząd nad księstwem, wydarzenia polityczne (np.  Kongres Szczeciński w 1570 roku), społeczne czy religijne (reformacja). Jego zapiski są również skarbnicą wiedzy o genealogii szlachty pomorskiej. W ramach opisów rodzinnych autor zawarł również informacje o dobrach ziemskich, wydarzeniach mających w nich miejsce, a także o poddanych wywodzących się z ludności chłopskiej. A że kierował kronikę do swych dzieci i do kolejnych pokoleń rodu, nie do druku i upublicznienia, pozwalał sobie nawet na krytyczną ocenę władców, ich niedociągnięć, a nawet „grzechów” czy zaniechań. Także na opis dworskich intryg i ich autorów albo procesy i zgładzenie nieuczciwych urzędników.

Polski przekład oraz premiera publikacji Kronika domowa Joachima von Wedla pana na zamku w Krępcewie i dziedzica Morzycy zrealizowane zostały w ramach działań: Zamek. Nowa Historia. Wielkie Otwarcie, promujących zakończenie projektu „Odbudowa skrzydła północnego Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie oraz kompleksowe zagospodarowanie tarasu północnego i skarpy północnej – II etap”, który Zamek realizuje dzięki dofinansowaniu z Unii Europejskiej – z Programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021- 2027.

Partnerem głównym publikacji Centrum Handlowo-Usługowe Manhattan.

Kronika dostępna jest w Centrum Informacji Zamku. Kosztuje 240 zł (3 tomy) lub 290 zł (wersja limitowana ze specjalnym etui).